Filtr grawitacyjny to urządzenie, w którym ciecz przepływa przez złoże lub medium filtracyjne wyłącznie pod wpływem siły ciężkości, bez pompy przetłaczającej ją przez filtr. W zakładach przemysłowych stosuje się przede wszystkim filtry piaskowe (pospieszne i powolne), filtry wielowarstwowe, filtry z węglem aktywnym oraz filtry włókninowe, które oczyszczają ciecze procesowe, na przykład chłodziwo obrabiarek. O wyborze decydują rodzaj zanieczyszczeń, wymagana czystość cieczy i przepływ, jaki filtr musi obsłużyć.
Poniżej wyjaśniamy, jak działa filtracja grawitacyjna, czym filtr grawitacyjny różni się od ciśnieniowego, jakie są rodzaje filtrów grawitacyjnych i jak dobrać właściwy do zakładu.
Jak działa filtracja grawitacyjna?
W filtracji grawitacyjnej siłą napędową jest różnica poziomów cieczy nad medium filtracyjnym i pod nim. Ciecz spływa przez złoże (piasek, żwir, antracyt, węgiel aktywny) albo przez tkaninę filtracyjną, a zanieczyszczenia zatrzymują się na powierzchni medium lub w głębi złoża.
W miarę zatrzymywania zanieczyszczeń opór przepływu rośnie, a poziom cieczy nad medium się podnosi. To prosty i łatwy do monitorowania sygnał, że filtr trzeba wypłukać lub oczyścić, a w filtrach włókninowych z automatycznym przesuwem — wprowadzić do pracy świeży odcinek medium.
Filtr grawitacyjny czy ciśnieniowy — porównanie
Najczęstsza alternatywa dla filtra grawitacyjnego to filtr ciśnieniowy, w którym pompa przetłacza ciecz przez medium umieszczone w zamkniętym zbiorniku. Trzecią grupę stanowią filtry próżniowe, w których przepływ wymusza podciśnienie pod medium.
| Cecha | Filtr grawitacyjny | Filtr ciśnieniowy |
|---|---|---|
| Siła napędowa | siła ciężkości (różnica poziomów cieczy) | nadciśnienie wytwarzane przez pompę |
| Konstrukcja | zwykle otwarty zbiornik, komora lub koryto | zamknięty zbiornik ciśnieniowy |
| Sygnał zatkania | wzrost poziomu cieczy nad medium | wzrost różnicy ciśnień na filtrze |
| Dostęp do medium | medium widoczne, łatwa kontrola i obsługa | wymaga otwarcia zbiornika |
| Odbiór filtratu | filtrat spływa do zbiornika, z którego pompa podaje go dalej | filtrat od razu pod ciśnieniem, filtr może pracować w rurociągu |
Rodzaje filtrów grawitacyjnych
Filtr pospieszny grawitacyjny
To otwarty filtr ze złożem piasku kwarcowego — często z warstwą antracytu i podtrzymującą warstwą żwiru — stosowany w stacjach uzdatniania wody i przy oczyszczaniu wód przemysłowych. Pracuje z dużą prędkością filtracji, dlatego zwykle poprzedzają go koagulacja i sedymentacja. Złoże czyści się regularnie płukaniem wstecznym, wodą lub wodą i powietrzem. Filtr pospieszny zatrzymuje przede wszystkim zawiesiny.
Filtr powolny (biologiczny)
Filtr piaskowy pracujący z małą prędkością filtracji. Na powierzchni złoża tworzy się warstwa biologiczna, która oprócz zawiesin usuwa część zanieczyszczeń organicznych i mikroorganizmów. Wymaga dużej powierzchni, a czyści się go przez zdjęcie wierzchniej warstwy piasku, dlatego stosuje się go rzadziej niż filtry pospieszne.
Filtr wielowarstwowy
Złoże składa się z kilku materiałów o różnej gęstości i uziarnieniu, na przykład antracytu ułożonego nad piaskiem. Grubsze ziarna w górnej części zatrzymują większe cząstki, drobniejsze niżej — kolejne. Filtr pracuje w głąb całego złoża, a nie tylko na jego powierzchni, co wydłuża cykl pracy między płukaniami.
Filtr z węglem aktywnym
Złoże z granulowanego węgla aktywnego usuwa przez adsorpcję rozpuszczone związki organiczne, chlor wolny oraz substancje odpowiadające za zapach i smak wody. Stosuje się go zwykle jako kolejny stopień po filtracji mechanicznej, ponieważ zawiesiny szybko zapychałyby złoże.
Filtr grawitacyjny z włókniną — filtracja chłodziwa
W zakładach obróbki metali filtr grawitacyjny oczyszcza zwykle nie wodę, lecz chłodziwo lub ciecz myjącą. Medium jest włóknina filtracyjna z rolki: zabrudzona ciecz spływa na nią przez rozdzielacz ograniczający turbulencje, a zanieczyszczenia osadzają się na tkaninie i tworzą dodatkową warstwę filtrującą. Gdy poziom cieczy osiągnie maksimum, czujnik pływakowy przesuwa włókninę — zużyty odcinek trafia do zbiornika na odpady, a do pracy wchodzi świeży. Filtracja nie zostaje przy tym przerwana.
Tak pracują filtry FILTRA serii ROLL. W serii COMB pierwszym stopniem jest obrotowy bęben magnetyczny, który zdejmuje zanieczyszczenia ferromagnetyczne, zanim ciecz trafi na włókninę — przy obróbce stali i żeliwa wyraźnie zmniejsza to zużycie tkaniny. Tabele producenta obejmują przepływy od 40 do 550 l/min w dwunastu wielkościach każdej serii; wartości odnoszą się do wody, a rzeczywista wydajność zależy od lepkości chłodziwa i doboru włókniny.
Jak wybrać filtr grawitacyjny do zakładu?
- Rodzaj zanieczyszczeń. Filtracja mechaniczna usuwa zawiesiny: piasek, osady, opiłki i wióry. Zanieczyszczenia ferromagnetyczne opłaca się zdjąć wcześniej separatorem magnetycznym, a olej obcy z powierzchni chłodziwa — skimmerem olejowym. Substancje rozpuszczone wymagają adsorpcji lub membran.
- Wymagana czystość. Określ, jak drobne cząstki trzeba zatrzymać. Włókniny filtracyjne FILTRA obejmują poziomy filtracji od 5 do 60 µm — im wyższa gramatura, tym drobniejsza filtracja, ale wolniejszy przepływ.
- Przepływ. Filtr dobiera się do maksymalnego przepływu w układzie. Przy chłodziwach i olejach trzeba uwzględnić lepkość, bo dane katalogowe podaje się zwykle dla wody.
- Obsługa i koszty eksploatacji. Filtry ze złożem wymagają płukania wstecznego, filtry włókninowe — uzupełniania medium. Automatyczny przesuw włókniny ogranicza obsługę do wymiany rolki.
- Miejsce zabudowy. Filtrat spływa grawitacyjnie do zbiornika pod filtrem, skąd pompa zawraca go do obiegu, więc trzeba przewidzieć miejsce na zbiornik i wysokość zabudowy.
Kiedy filtr grawitacyjny nie wystarczy?
Filtracja grawitacyjna usuwa zawiesiny, ale nie zatrzymuje soli ani większości substancji rozpuszczonych. Gdy trzeba usunąć bardzo drobne cząstki, bakterie lub jony, za filtrem grawitacyjnym stosuje się filtrację membranową. Ultrafiltracja wykorzystuje membrany o bardzo małych porach, które zatrzymują drobne zawiesiny, bakterie i wiele wirusów. Odwrócona osmoza przetłacza wodę pod wysokim ciśnieniem przez membranę półprzepuszczalną i usuwa również rozpuszczone sole. Filtr grawitacyjny pełni wtedy funkcję podczyszczania i chroni membrany przed szybkim zatkaniem.
FAQ — filtry grawitacyjne
Czym jest filtr pospieszny grawitacyjny?
To otwarty filtr piaskowy, często z warstwą antracytu, pracujący z dużą prędkością filtracji i czyszczony płukaniem wstecznym. Stosuje się go w uzdatnianiu wody, zwykle po koagulacji i sedymentacji.
Czym różni się filtr grawitacyjny od ciśnieniowego?
W filtrze grawitacyjnym ciecz przepływa przez medium pod wpływem siły ciężkości, w ciśnieniowym jest przetłaczana przez pompę w zamkniętym zbiorniku. Zatkanie filtra grawitacyjnego widać po wzroście poziomu cieczy, a ciśnieniowego — po wzroście różnicy ciśnień.
Czy filtr grawitacyjny usuwa metale ciężkie i sole?
Zatrzymuje zawiesiny, w tym wytrącone związki metali, na przykład żelaza i manganu po napowietrzeniu wody. Nie usuwa jednak substancji rozpuszczonych — do tego służą metody sorpcyjne, chemiczne lub membranowe, takie jak odwrócona osmoza.
Jak często wymienia się medium w filtrze grawitacyjnym do chłodziwa?
Nie w stałych odstępach. W filtrach z automatycznym przesuwem świeży odcinek włókniny wchodzi do pracy, gdy poziom cieczy osiągnie maksimum. Taśma przesuwa się krótkimi ruchami, więc zużycie włókniny jest niskie, a filtracja trwa bez przerwy.
Jaki przepływ obsługują filtry grawitacyjne ROLL i COMB?
Według tabel producenta od 40 l/min (model 05.10) do 550 l/min (model 10.50). Wartości odnoszą się do wody; wykonania o większym przepływie dobieramy na zapytanie.
Transportery wiórów
Magazynowanie wiórów
Wirówki do wiórów
Brykieciarki do wiórów
Filtry grawitacyjne i włókninowe
Separatory magnetyczne
Skimmery olejowe
Włókniny filtracyjne
Separatory mgły olejowej
Odkurzacze przemysłowe
Pompy chłodziwa A-Ryung